Horodnica in Hrodna in visual sources and documents (the second half of the 18th century)

2022, 15, No. 1


Publication date

01.12.2022

Publishing model

open access

License type


Field

Humanities

Discipline

history

Language of publication

Polish

Downloads

PDF 3 MB

Article

Number of views:225

Number of downloads:117

Crossref citations:0

Altmetric score:0


Abstract

Scholars have paid attention to the history of Horodnica since the nineteenth century. The plan of Horodnica of 1780 is the starting point for this article. It is kept in the library of the University of Warsaw. The study combines the analysis of visual sources and documents. Because of different historical events, part of the documents was lost. It does not give a possibility to indicate the date of construction of factories, schools, and other buildings. Based on the plan of 1780, we analyse different areas on the territory of Horodnica. The architectural harmony of Horodnica was destroyed after Tyzenhauz was removed from management in 1780. Most of the buildings were ruined during the Soviet period.

Keywords:

Bibliography

Archival sources

Archiwum Główne Akt Dawnych (AGAD), Archiwum Kameralne, sygn. III/42, III/160, III/182, III/184, III/186, III/273.

AGAD, Archiwum Tyzenhauza, sygn. D-3/XVI, D-5/XX, D-16/XXIII, D-18, D-20/XLIV, D-25/81.

Biblioteka Czartoryskich, rkps. 715 IV.

Biblioteka Uniwersytetu Warszawskiego, Gabinet rycin, Zb.król. P.187 nr 158, 162, 164–167.

Lietuvos Vaistybes istorijos archyvas, f. 1219, ap. 1, b. 316.

Nacyjanalny Gistarychny Archiŭ Belarusi, f. 1755, vop. 1, spr. 78.

Literature

Albiniak A., Czeski chmiel, piwo i browarstwo w Polsce przełomu lat siedmdziesiątych i osiemdziesiątych XVIII wieku, „Ciechanowiecki Rocznik Muzealny” 2010, t. 6, s. 7–14.

Bohusz X., Spominka o Antonim Tyzenhauzie dla J. U. Niemcewicza napisana przez X. Xawerego Bohusza w miesiącu wrześniu 1819, „Tygodnik Wileński” 1820, nr 9 (161), s. 225–255.

Borowik P., Jurydyki miasta Grodna w XV–XVIII wieku. Stanowy podział nieruchomości, Supraśl 2005.

Dąbrowski S., Artyści na dworze Antoniego Tyzenhauza, „Biulletyn Historii Sztuki i Kultury” 1933, nr 3, s. 134–140.

Gabinet Rycin króla Stanisława Augusta, Warszawa 1999.

Galubovich V., Pereradsojmavy sojmik Garadzienskaga paveta ŭ XVIII stagoddzi: sproba agulnaj haraktarystyki, [w:] Garadzienski palimpsest. 2010. Dziarzhaŭnyja struktury. XV–XX st., red. A.F. Smalenchuk, N.U. Slizh, Minsk 2011, s. 149–175.

Garadzienskaj muzychnaj shkoly budynak, [w:] Architektura Belarusi, Minsk 1993, s. 166.

Gibianskij I., Graf Antonij Tizengauz i grodnenskie korolevskie manufaktury, Petrograd 1916.

Ivanova L.S., Ukazatel B.Ja. Sprogisa kak istochnik po istorii reformatcionnogo dvizhenia v Belorussii i Litvie v XVI–XVIII vv., [w:] Istroia knigi, istochnikovedenie i bibliotechnoe delo (sbornik nauchnych statej), Minsk 1984, s. 117–123.

Jadżwing, Pałac Tyzenhauza w Grodnie, „Głosy znad Niemna” 1918, s. 57–62.

Jaroszewicz J., Obraz Litwy, cz. 3, Wilno 1845.

J-ski J., Antoni Tyzenhauz, podskarbi W. Ks. L. (kartka z dziejów Grodna), „Tygodnik illustrowany” 1908, nr 34, s. 680–685.

Kalnin V., Gorodnitca – gorodskoj ansambl XVIII v., „Stroitelstvo i arhitektura Belorussii” 1988, nr 4, s. 34–36.

Katalog rysunków z gabinetu rycin biblioteki uniwersyteckiej w Warszawie. Część 2. Miejscowości różne, rysunki architektonicznie, dekoracyjne, plany, widoki z XVIII i XIX wieku, oprac. T. Sulerzyska, Warszawa 1969.

Korzon T., Dzieje wewnętrzne Polski za Stanisława Augusta, t. 2, Kraków–Warszawa 1897.

Kościałkowski S., Antoni Tyzenhauz podskarbi nadworny litewski, t. 1–2, London 1970–1971.

Kula W., Szkice o manufakturach w Polsce XVIII wieku, cz. 1–2, Warszwa 1956.

Kulagin A., Dom vitce-administratora, [w:] Architektura Belarusi, Minsk 1993, s. 172.

Kulagin A., Grodzenski palac Tyzengauza, [w:] Architektura Belarusi, Minsk 1993, s. 181.

Kvitnitckaja E., Stroitelstvo Tizengauz v Grodno, „Arhitekturnoe nastedstvo” 1958, nr 11, s. 21–42.

Liski X.e, Cudzoziemcy w Polsce, Lwów 1876.

Morozow W., Cechy klasycyzmu w planach posiadłości królewskich ekonomii grodzieńskiej końca XVIII wieku, [w:] Klasycyzm i klasycyzmy. Materiały Sesji Stowarzyszenia Historyków Sztuki, Warszawa, listopad 1991, Warszawa 1994, s. 145–158.

Politechnika Warszawska, Pomiar Zakładu AP PW, Nr V-III-4.

Polska Stanisławowska w oczach cudzoziemców, t. 1, oprac. W. Zawadski, Warszawa 1963.

Silverstava S., Piatrosava A., Garadzenskaga teatra budynak, [w:] Architektura Belarusi, Minsk 1993, s. 164–165.

Slizh N., Pierwszy Kaffenhauz w Grodnie, [w:] XVIII amžiaus studijos, t. 1: Lietuvos Didžioji Kunigaikštystė XVIII amžiuje: tarp tradicijų ir naujovių: straipsnių rinkinys, Sudarytoja R. Šmigelskytė-Stukienė, Vilnius 2014, s. 215–224.

Szved V.V, Belaruskaja karchma – zajezdny dom dlia padarozhnikaŭ (XIV – pachatak XXst.), [w:] Nowe wyzwania gospodarki turystycznej na poziomie lokalnym, regionalnym i międzynarodowym, Białystok 2011, s. 51–69.

Szved V.V., Goscieŭ A.P., Goradnia: apoviady z gistoryi gorada (siaredzina 16 – kanec 18 st.), Grodna 1997.

Szymański S., Pałac królweski w Grodnie, „Rocznik Białostocki”, 1965, t. 6, s. 237–263.

Szymański S., Urabanistyczno-architektonicznie formowanie się Grodna w okresie od XIV do XVIII wieku, „Rocznik Białostocki” 1968–1969, t. 9, s. 237–263.

[Święcki T.], Tomasza Święckiego historyczne pamiętniki znamienitych rodzin i osób dawnej Polski, przejrzał w rękopiśmie, objaśnił i uzupełnił J. Bartoszewicz, t. 2, Warszawa 1859.

Trusow I., Działalność Antoniwgo Tyzenhauza w Łosośnej, „Rocznik Grodzieński” 2008, nr 2, s. 77–82.

Wątroba P., Ku naprawie Rzeczypospolitej. Projekty i inicjatywy budowlane w dziedzinie architektury użyteczności publicznej, [w:] Stanisław August ostatni król Polski. Polityk, mecenas, reformator 1764–1795, Warszawa 2011, s. 356–363.

Wykład przywileiów szczególnych miasta JKMci seymowego Grodno do JWW kanclerowy przesw. deputacji podany [1788–1792].

Żorawska-Witkowska A., Kapela Tyzenhauza w Grodnie, „Muzyka” 1977, nr 2, s. 3–35.

Similar publications