„Беларускі нацыянал-дэмакратызм і нацыянал-фашызм”: фальсіфікацыя беларускага нацыянальна-дэмакратычнага руху ў БССР. 1928–1938 гг.

2026, 19, Numer 1


Data publikacji

16.11.2026

Model publikowania

otwarty dostęp

Rodzaj licencji


Dyscyplina


Język publikacji

białoruski

Pliki do pobrania

PDF 428 KB

Artykuł

Liczba wyświetleń:2

Liczba pobrań:1

Cytowania Crossref:—

Wynik Altmetric:—


Abstrakt

Towards the end of the 1920s, the Party and the Soviet leadership of Soviet Belarus launched an uncompromising struggle against 'national democracy' in the Belarusian SSR and 'national fascism' in western Belarus. The political terror waged by the OGPU (United Political Directorate) against the national-democratic intelligentsia in the BSSR led to the fabrication of trials against the so-called 'Union for the Liberation of Belarus' (SWB, 1930) and the 'Belarusian National Centre' (BNC, 1933), resulting in the repression of many activists within the national-democratic movement. In Western Belarus, political parties and activists of the national-democratic movement were treated as 'national fascists', against whom a large-scale propaganda campaign was waged both in the BSSR and in Western Belarus.

Słowa kluczowe:

Bibliografia

Archival sources

Nacionalʹnyj arhiv Respubliki Belarusʹ (NARB), f. 188, op. 3, d. 272, l. 153. Opredeleniâ sudebnoj kollegii po ugolovnym delam Verhovnogo Suda BSSR i oblastnyh sudov i materialy k nim, t. 3, 7.08.1956 – 3.10.1956 gg. [Национальный архив Республики Беларусь (НАРБ), ф. 188, оп. 3, д. 272, л. 153. Определения судебной коллегии по уголовным делам Верховного Суда БССР и областных судов и материалы к ним, т. 3, 7.08.1956 – 3.10.1956 гг.].

Nacionalʹnyj arhiv Respubliki Belarusʹ (NARB), f. 188, vop. 3, spr. 294, t. 5, l. 251 ob. Opredelenie Verhovnogo Suda BSSR po ugolovnym delam, rassmotrennym v porâdke nadzora i materialy k nim [Национальный архив Республики Беларусь (НАРБ), ф. 188, воп. 3, спр. 294, т. 5, л. 251 об. Определение Верховного Суда БССР по уголовным делам, рассмотренным в порядке надзора и материалы к ним].

References

Ab asnoǔnyh krynìcah nacyânal-apartunìzmu ǔ Kamunìstyčnaj partyì Zahodnâj Belarusì (Rèzalûcyâ CK KPZB), „Balʹšavìk” 1934, №1, s. 41–45 [Аб асноўных крыніцах нацыянал-апартунізму ў Камуністычнай партыі Заходняй Беларусі (Рэзалюцыя ЦК КПЗБ), „Бальшавік” 1934, №1, с. 41–45].

Ab zadačah ì taktycy partyì ǔ kìraǔnìctve sâlânskìm ì nacyânalʹna-vyzvalenčym ruham u ZB (Pastanova CK KPZB), „Balʹšavìk Belarusì” 1931, №5–6, s. 74–82 [Аб задачах і тактыцы партыі ў кіраўніцтве сялянскім і нацыянальна-вызваленчым рухам у ЗБ (Пастанова ЦК КПЗБ), „Бальшавік Беларусі” 1931, №5–6, с. 74–82].

Belorusskie buržuaznye nacionalisty. Učebnyj material, Komitet gosudarstvennoj bezopasnosti pri Sovete Ministrov SSSR, Vysšaâ škola, Moskva 1957 [Белорусские буржуазные националисты. Учебный материал, Комитет государственной безопасности при Совете Министров СССР, Высшая школа, Москва 1957].

Vasìleǔskaâ N., Masavyâ rèprèsìì ìntèlìgencyì. Palìtyčnyâ rèprèsìì na Belarusì ǔ XX st. Matèryâly navukova-praktyčnaj kanferèncyì (Mìnsk, 27–28 lûtaga 1996 g.), Mìnsk 1998, s. 14–24 [Васілеўская Н., Масавыя рэпрэсіі інтэлігенцыі. Палітычныя рэпрэсіі на Беларусі ў XX ст. Матэрыялы навукова-практычнай канферэнцыі (Мінск, 27–28 лютага 1996 г.), Мінск 1998, с. 14–24].

Doǔgì Â., Belaruskì nacyânal-fašyzm u Latvìì, Vydavectva BelAN, Kamìsìâ pa vyvučènnû Zahodnâj Belarusì, Mìnsk 1933 [Доўгі Я., Беларускі нацыянал-фашызм у Латвіі, Выдавецтва БелАН, Камісія па вывучэнню Заходняй Беларусі, Мінск 1933].

Zadačy partyì ǔ galìne vyzvalenčaj baracʹby prygnečanyh narodaǔ. (Rèzalûcyâ V plenuma CK KPZB), „Balʹšavìk Belarusì” 1931, №8–9, s. 64–73 [Задачы партыі ў галіне вызваленчай барацьбы прыгнечаных народаў. (Рэзалюцыя V пленума ЦК КПЗБ), „Бальшавік Беларусі” 1931, №8–9, с. 64–73].

Kìrušy P., Kontrrèvalûcyjny belaruskì nacyânal-dèmakratyzm na službe ìntèrvencyì, „Balʹšavìk Belarusì” 1935, №1–2, s. 99–122 [Кірушы П., Контррэвалюцыйны беларускі нацыянал-дэмакратызм на службе інтэрвенцыі, „Бальшавік Беларусі” 1935, №1–2, с. 99–122].

Konoplin N., Fašizm, kak novejšaâ forma buržuaznoj diktatury, „Balʹšavìk Belarusì” 1928, №3, s. 36–49 [Коноплин Н., Фашизм, как новейшая форма буржуазной диктатуры, „Бальшавік Беларусі” 1928, №3, с. 36–49].

Korčyk P., Vynìkì fašysckaj vybarčaj kampanìì ǔ Zahodnâj Belarusì, „Balʹšavìk” 1931, №1, s. 1–11 [Корчык П., Вынікі фашысцкай выбарчай кампаніі ў Заходняй Беларусі, „Бальшавік” 1931, №1, с. 1–11].

Nekrašèvìč A., Belaruskì nacyânal-fašyzm ì âgo sabrat belaruskì nacyânal-dèmakratyzm, „Balʹšavìk Belarusì” 1929, №10–12, s. 83–90 [Некрашэвіч А., Беларускі нацыянал-фашызм і яго сабрат беларускі нацыянал-дэмакратызм, „Бальшавік Беларусі” 1929, №10–12, с. 83–90].

Pastanovy III plenumu CK KPZB. Matèryâly ì dakumenty, „Balʹšavìk Belarusì” 1929, №10–12, s. 98 [Пастановы III пленуму ЦК КПЗБ. Матэрыялы і дакументы, „Бальшавік Беларусі” 1929, №10–12, с. 98].

Rakìta M., Adkaz belaruskìm nacyânal-fašystam. Praǔda ab SSSR ì praǔda ab tym, hto nackoǔvae na SSSR, Vìlʹnâ 1934 [Ракіта М., Адказ беларускім нацыянал-фашыстам. Праўда аб СССР і праўда аб тым, хто нацкоўвае на СССР, Вільня 1934].

Rèzalûcyâ CK KPZB ab V zʺezdze KPP, „Balʹšavìk. Organ CK Kamunìstyčnaj partyì Zahodnâj Belarusì” 1930, №8, s. 41–47 [Рэзалюцыя ЦК КПЗБ аб V з’ездзе КПП, „Бальшавік. Орган ЦК Камуністычнай партыі Заходняй Беларусі” 1930, №8, с. 41–47].

Savìč A., Nacyânalʹna-vyzvalenčy ruh u Zahodnâj Belarusì (1921–1939 gady): gìstaryâgrafìâ prablemy. Managrafìâ, navuk. rèd. A. Kavalenâ, Dzârž. un-t ìmâ A. S. Puškìna, Brèst 2012 [Савіч А., Нацыянальна-вызваленчы рух у Заходняй Беларусі (1921–1939 гады): гістарыяграфія праблемы. Манаграфія, навук. рэд. А. Каваленя, Дзярж. ун-т імя А. С. Пушкіна, Брэст 2012].

Salagub A., Razgornutaâ pragrama belaruskaga nacyânal-fašyzmu, „Balʹšavìk Belarusì” 1931, №5–6, s. 4–8 [Салагуб А., Разгорнутая праграма беларускага нацыянал-фашызму, „Бальшавік Беларусі” 1931, №5–6, с. 4–8].

Stalevìč A., Napârèdadnì baëǔ za ǔladu, „Balʹšavìk Belarusì” 1931, №8–9, s. 14–19 [Сталевіч А., Напярэдадні баёў за ўладу, „Бальшавік Беларусі” 1931, №8–9, с. 14–19].

Sânkevìč A., Palìtyčnyâ grupoǔkì ǔ Zahodnâj Belarusì perad vybaramì ǔ Polʹskì sojm, „Balʹšavìk Belarusì” 1928, №1, s. 16–19 [Сянкевіч А., Палітычныя групоўкі ў Заходняй Беларусі перад выбарамі ў Польскі сойм, „Бальшавік Беларусі” 1928, №1, с. 16–19].

Taraškevìč B., Zahodnââ Belarusʹ – placdarm ìmperyâlìstyčnaj ìntèrvencyì, Kamìsìâ pa vyvučènnû Zahodnâj Belarusì pry BelAN, Mìnsk 1931 [Тарашкевіч Б., Заходняя Беларусь – плацдарм імперыялістычнай інтэрвенцыі, Камісія па вывучэнню Заходняй Беларусі пры БелАН, Мінск 1931].

Krasnyj Ûz., Polʹskij fašizm, „Pravda”, 14 dekabrâ 1922 g., s. 2–3 [Красный Юз., Польский фашизм, „Правда”, 14 декабря 1922 г., с. 2–3].

Krasnyj Ûz., Polʹskij fašizm, Izd-vo „Krasnaâ novʹ”, Glavpolitprosvet, Moskva 1923 [Красный Юз., Польский фашизм, Изд-во „Красная новь”, Главполитпросвет, Москва 1923].