Studia Interkulturowe Europy Środkowo-Wschodniej
pl
Oryginalny artykuł naukowy
Studia Interkulturowe Europy Środkowo-Wschodniej

„I nie tylko w powiastkach drzemie ta historia” – „Młyn Bałtaragisa” Kazysa Boruty: literatura jako medium pamięci

2021, 14, Numer 1

Marcin Niemojewski

0000-0002-7032-6749

University of Warsaw

DOI

10.31338/2544-3143.si.2021-14.11

Data publikacji

22.11.2021

Model publikowania

open access

Rodzaj licencji

CC BY 3.0 PL, CC BY 4.0 Int.

Dziedzina

Dziedzina nauk humanistycznych

Dyscyplina

historia

Język publikacji

Polski

Pliki do pobrania

PDF 313 KB

Artykuł

Liczba wyświetleń:58

Liczba pobrań:7

Cytowania Crossref:0

Wynik Altmetric:0

Abstrakt

“Whitehorn’s Windmill” is considered to be the most outstanding work of KazysBoruta and one of the most important Lithuanian novels of the 20th century. Thebook was written during World War II when the Lithuanian state became theobject of aggression of two totalitarian powers and lost independence for a longtime, and it has grown from the writer’s anxiety about the fate of his country and the persistence of Lithuanian identity. Hence, Boruta reached for the richresources of the native folklore, to evoke the mythologized image of theLithuanian village, which in Lithuanian literature has the rank of chronotope,and at the same time, it is an important component of Lithuanian imaginationabout the sources of national culture. The story, the meaning and functions of the“Whitehorn’s Windmill,” its genesis and post-war fate, its literary and non-literarycontexts, as well as the history of its reception, allow us to interpret the workfrom the perspective of reflection on literature as a medium of cultural memory.

Słowa kluczowe:

“Whitehorn’s Windmill”,Kazys Boruta,literature as a medium of memory,cultural memory,folk culture

Bibliografia

Assmann J., Pamięć kulturowa. Pismo, zapamiętywanie i polityczna tożsamość w cywilizacjach starożytnych, przeł. A. Kryczyńska-Pham, Warszawa 2008.

AЕЎmenskas V., AreЕЎtas. Kratos. Tardymai, [w:] Susitikimai su Kaziu Boruta, red. E. BorutaitД—-MakariЕ«nienД—, Vilnius 2005.

„Baltaragio malūnas” ir jo byla, oprac. i red. D. Striogaitė, Vilnius 2005.

Boruta K., Baltaragio malЕ«nas, arba kas dД—josi anuo metu PaudruvД—s kraЕЎte, Chicago 1952.

Boruta K., Baltaragio malЕ«nas, arba kas dД—josi anuo metu PaudruvД—s kraЕЎte, Vilnius 2005 (faksymile wydania kowieЕ„skiego z 1945 r.).

Boruta K., Baltaragio malЕ«nas, arba kas dД—josi anuo metu PaudruvД—s kraЕЎte, 2-as patais. leid., Vilnius 1962.

Boruta K., Młyn Bałtaragisa, czyli co się ongiś działo w Paudruwiskiej Krainie, przeł. B. Markuza-Bieniecka, J. Bieniecki, Warszawa 1986.

Borutaitė-Makariūnienė E., Autorius nuteistas penkeriems, o jo knyga – dvidešimčiai metų kalėti, https://www.bernardinai.lt/2016-01-03-autorius-nuteistas-penkeriems-o-jo-knyga-dvidesimciai-metu-kaleti/ [dostęp: 19.03.2021].

Deklaracija dėl literatūros, laisvės ir kultūros, [w:] „Darbas”, Kaunas 1932.

Eliade M., Sacrum, mit, historia. Wybór esejów, wybór M. Czerwiński, przeł. A. Tatarkiewicz, Warszawa 1970.

Erll A., Kultura pamięci. Wprowadzenie, przeł. A. Teperek, Warszawa 2018.

https://doi.org/10.31338/uw.9788323534174

Erll A., Literatura jako medium pamięci zbiorowej, przeł. M. Saryusz-Wolska, [w:] Pamięć zbiorowa i kulturowa. Współczesna perspektywa niemiecka, red. M. Saryusz-Wolska, Kraków 2009.

Godlewski G., Słowo – pismo – sztuka słowa. Perspektywy antropologiczne, Warszawa 2008.

Greimas A.J., K. Borutos „Baltaragio malūnas”, [w:] tegoż, Iš arti ir iš toli: literatūra, kultūra, grožis, Vilnius 1991.

Lithuanian Literature, red. V. Kubilius, Vilnius 1997.

Litwinowicz-Droździel M., O starożytnościach litewskich. Mitologizacja historii w XIX-wiecznym piśmiennictwie byłego Wielkiego Księstwa Litewskiego, Kraków 2008.

Litwinowicz-Droździel M., „Ten sobie mówi, a ten sobie mówi”. Ballady Adama Mickiewicza – literatura czy partytura, [w:] Antropologia praktyk językowych, red. G. Godlewski, A. Karpowicz, M. Rakoczy, Warszawa 2016.

https://doi.org/10.31338/uw.9788323521822.pp.150-180

Kalėda A., Dzieje literatury litewskiej. Tom II: 1918–2000, Warszawa 2003.

Kałążny J., Kategoria pamięci zbiorowej w badaniach literaturoznawczych, „Kultura Współczesna” 2007, nr 3.

Kubilius V., Kazio Borutos kūryba, Vilnius 1980.

Kubilius V., XX amžiaus literatūra, Vilnius 1996.

Mencwel A., Przedwiośnie czy potop. Studium postaw polskich w XX wieku, Warszawa 1997.

Miłosz Cz., Spojrzenie na literaturę litewską, „Ateneum. Czasopismo poświęcone sprawom kultury” 1938, nr 6.

Miłosz Cz., Trzy zimy, Wilno–Warszawa 1936.

Pilipauskaitė V., Nauji faktai „Baltaragio malūno” byloje, http://www.tekstai.lt/index.php/tekstai-apie-tekstus/96-b/4975-vitalija-pilipauskaite-nauji-faktaibaltaragio-maluno-byloje-2006.html [dostęp: 19.03.2021].

Rudminas V. [Genirkas Zimanas], Suprietarinta tautosaka, [w:] „Baltaragio malūnas” ir jo byla, oprac. i red. D. Striogaitė, Vilnius 2005.

Sruoga B., Las bogów, przeł. S. Majewski, Gdynia 1965.

Striogaitė D., Ar susitikome su Kaziu Boruta?, „Literatūra ir menas” 10.06.2010.

Striogaitė D., Kūrinio istorija, [w:] „Baltaragio malūnas” ir jo byla, oprac. i red. D. Striogaitė, Vilnius 2005.

StriogaitД— D., Kazys Boruta, [w:] LietuviЕі litratЕ«ros istorija. XIX amЕѕiaus pirmoji pusД—. Antroji knyga, red. J. Girdzijauskas, V. Е atkuvienД—, E. ЕЅmuida, Vilnius 2010.

Stryczyńska-Hodyl E., Diabeł w literaturze litewskiej i łotewskiej od połowy XIX do połowy XX wieku, Poznań 2008.

Tabaszewska J., Od literatury jako medium pamięci do poetyki pamięci. Kategoria pamięci kulturowej w badaniach nad literaturą, „Pamiętnik Literacki” 2013, nr 4.

https://doi.org/10.18318/pl.2013.4.4

W sprawie litewskiej, [w:] W kręgu sporów polsko-litewskich na przełomie XIX i XX wieku. Wybór materiałów. Tom I, wybór i oprac. M. Zaczyński, B. Kalęba, Kraków 2004.

Venclova T., ABC literatury litewskiej, [w: ] tejże, Kształty nadziei, Warszawa 1995.

Venclova T., O wierszach bałtyckich, [w:] Cz. Miłosz, T. Venclova, Powroty do Litwy, wybór i oprac. B. Toruńczyk, Warszawa 2011.