Oryginalny artykuł naukowy

Studia Interkulturowe Europy Środkowo-Wschodniej

Życie dzielone Karla Dedeciusa (1921–2016)

2017, 10, Numer 1

Maciej Stanaszek

Uniwersytet Warszawski, Wydział Lingwistyki Stosowanej, Instytut Lingwistyki Stosowanej

DOI

10.5604/01.3001.0010.5765

Data publikacji

15.11.2017

Model publikowania

open access

Rodzaj licencji

CC BY 3.0 PL, CC BY 4.0 Int.

Dziedzina

Dziedzina nauk humanistycznych

Dyscyplina

historia

Język publikacji

Polski

Pliki do pobrania

PDF 189 KB

Artykuł

Liczba wyświetleń:232

Liczba pobrań:22

Cytowania Crossref:0

Wynik Altmetric:0

Abstrakt

The article presents the figure of Karl Dedecius (1921–2016) by exploring his activity as a translator and ambassador of Polish – but also Russian – literature and culture in German-speaking countries (mainly Germany). Having spent his youth in pre-war multicultural Łódź and – after the outbreak of WW II – having been a prisoner of war in Soviet camps, in December 1949 Dedecius moved to the GDR, from where he fled three years later with his family to West Germany. For 25 years he had divided – his life between literary translation, notably poetry, work as an insurance agent and family matters, and after retiring he managed to set up the Deutsches Polen-Institut, a non-governmental institution devoted to the popularisation of Polish literature in Germany, which he led in the years 1980–1998. As one of his close collaborators states, Dedecius’s editorial legacy comprises about 200 books which he either translated, wrote or edited, with poetry translations and literary essays being the core of his literary activity. He rendered some 3,000 poems of roughly 300 Polish poets into German and composed ca. 10 books that present and analyse – chiefly the 20th-century – Polish literature; some of them also contain essays on translation, fragments of which are cited and commented in the present article. Another important source and basis of considerations is Dedecius’s autobiography Ein Europäer aus Lodz [A European from Łódź], which explains the background of the author’s life at its different stages.

Słowa kluczowe:

Karl Dedecius,Polish literature in Germany,Russian literature in Germany,literary translation,translation studies

Bibliografia

Bopp U., Nachwort der Robert Bosch Stiftung, [w:] Suhrkamp-Insel: Polen, Frankfurtam Main 2000.

Chojnowski P., Zur Strategie und Poetik des Übersetzens. Eine Untersuchung der Antologienzur polnischen Lyrik von Karl Dedecius, Berlin 2005.

Dedecius K., Deutsche und Polen. Botschaft der Bücher, München 1971.

Dedecius K., Vom Übersetzen, Frankfurt am Main 1974/1986 (wyd. polskie: Notatnik tłumacza, Warszawa 1988).

Dedecius K., Zur Literatur und Kultur Polens, Frankfurt am Main 1981.

Dedecius K., Lebenslauf aus Büchern und Blättern, Frankfurt am Main 1990.

Dedecius K., Lekcja ciszy / Lektion der Stille, Wrocław 2003.

Dedecius K., Ein Europäer aus Lodz, Frankfurt am Main 2006.

Dedecius K., Europejczyk z Łodzi. Wspomnienia, przeł. Sława Lisiecka, Kraków 2008.

Mein Rußland in Gedichten, K. Dedecius (red.), München 2003.

„Panorama der polnischen Literatur des 20. Jahrhunderts”, K. Dedecius (red.), Zürich 1996–2000.

„Polnische Gedichte des 20. Jahrhunderts. Polnisch und deutsch”, K. Dedecius(red.), Frankfurt am Main / Leipzig 2008.

Dönhoff M.G., Dedecius, der Fährmann. Der Gründer des Deutschen Polen-Institutsnimmt seinen Abschied, „Die Zeit”, nr 3, 9.01.1998; http://www.zeit.de/1998/03/Dedecius_der_Faehrmann/komplettansicht.

Homann U., Brückenbauer zwischen Polen und Deutschland. Karl Dedecius’ anekdoten-und gedichtreiche Lebenserinnerungen, Literaturkritik.de; http://literaturkritik.de/id/9583.

Kaczyński Ł., Karl Dedecius, humanista, przyjaciel poetów i architekt pojednania dwóch narodów, „Dziennik Łódzki”, 6.03.2016; http://www.dzienniklodzki.pl/wiadomosci/lodz/kocham-lodz/a/karl-dedecius-humanista-przyjaciel-poetowi-architekt-pojednania-dwoch-narodow-pozegnanie,9465513.

Kaczyński Ł., Oktavia Baas, córka Karla Dedeciusa z pierwszą wizytą w Łodzi,„Dziennik Łódzki”, 25.10.2016; http://www.polskatimes.pl/fakty/kraj/a/oktaviabaas-corka-karla-dedeciusa-z-pierwsza-wizyta-w-lodzi-zdjecia,10783292.

Krzysztofik Z., Botschafter der Bücher, „Sprache”, lipiec 2013; http://www.boschstiftung.de/content/language1/downloads/Portraet_Karl_Dedecius_Magazin_Sprache_Einzelseiten.pdf.

Kuczyński K.A., W przededniu 95. urodzin – Karl Dedecius oraz listy do Pani Wisławy,„Dziennik Łódzki”, 17.01.2016; http://www.dzienniklodzki.pl/artykul/9294602,w-przededniu-95-urodzin-karl-dedecius-oraz-listy-do-pani-wislawy,id,t.html.

Mack M., Karl Dedecius: Wielki pośrednik między kulturami, „Przegląd Polityczny”, 3.06.2016, http://www.przegladpolityczny.pl/artykul/234/manfred-mack-karl-dedecius-wielki-posrednik-miedzy-kulturami.html; oryginał pt. Karl Dedecius: Ein großer Kulturvermittler, „Dialog”, nr 115/2016.

RP, Nie żyje Karl Dedecius, „Gość Niedzielny (Lubelski)”, 27.02.2016; http://lublin.gosc.pl/doc/2996185.Nie-zyje-Karl-Dedecius.